Conflict Management for School Staff: Το σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στη Φλωρεντία από 6 έως 11 Απριλίου 2026 και σε αυτό συμμετείχαν 10 εκπαιδευτικοί από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, όπως ηΕλλάδα, η Γαλλία, η Πολωνία, η Σλοβενία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία, γεγονός που ενίσχυσε τον διαπολιτισμικό διάλογο και την ανταλλαγή εμπειριών. Το 1ο Γυμνάσιο Χαλκηδόνας συμμετείχε με την εκπαιδευτικό, Ιφιγένεια Καραβέλη (ΠΕ 03).Το σεμινάριο επικεντρώθηκε στη διαχείριση συγκρούσεων, στην κοινωνική και συναισθηματική μάθηση, στη μη βίαιη επικοινωνία, στα προσωπικά όρια και στη σχολική διαμεσολάβηση, αναδεικνύοντας πρακτικές εφαρμογές για την καθημερινή σχολική ζωή.
1. Η σύγκρουση ως μέρος της σχολικής ζωής
Παρουσιάστηκε ότι η σύγκρουση στο σχολικό περιβάλλον είναι αναπόφευκτη, καθώς το σχολείο αποτελεί μικρογραφία της κοινωνίας με διαφορετικές αξίες, αντιλήψεις και τρόπους σκέψης. Τονίστηκε ότι η σύγκρουση δεν είναι μόνο πρόβλημα, αλλά μπορεί να αποτελέσει αφορμή για ανάπτυξη, αυθεντικότητα, κατανόηση και ενίσχυση της δημοκρατικής συνύπαρξης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε δεξιότητες όπως η ενεργητική ακρόαση, η ενσυναίσθηση, η συναισθηματική αυτορρύθμιση και η αποτελεσματική επικοινωνία.
2. Συναισθηματική νοημοσύνη και βαθύτερες αιτίες των συγκρούσεων
Αναδείχθηκε ο ρόλος της συναισθηματικής νοημοσύνης στην αναγνώριση, κατανόηση και διαχείριση των συναισθημάτων, αλλά και στη διαχείριση των σχέσεων. Παρουσιάστηκαν βασικές πηγές σύγκρουσης, όπως οι διαφορές σε αξίες, στόχους, αντιλήψεις, προσωπικότητες, αλλά και τα προβλήματα επικοινωνίας και οργάνωσης. Εξετάστηκαν βαθύτεροι παράγοντες, όπως το αίσθημα αδικίας, η ανωτερότητα, η ευαλωτότητα, η αδυναμία και η δυσπιστία, ενώ τονίστηκε ότι ο θυμός συχνά καλύπτει συναισθήματα όπως ο φόβος, το άγχος, η ντροπή ή η απογοήτευση.
3. Κοινωνική και Συναισθηματική Μάθηση (SEL)
Παρουσιάστηκε το πλαίσιο CASEL με τους πέντε βασικούς άξονες: αυτογνωσία, αυτοδιαχείριση, κοινωνική επίγνωση, δεξιότητες σχέσεων και υπεύθυνη λήψη αποφάσεων. Η αυτογνωσία συνδέθηκε με την ικανότητα αναγνώρισης του εσωτερικού κόσμου του ατόμου: συναισθήματα, σκέψεις, αξίες, στόχοι, δυσκολίες και τρόποι αντίδρασης. Δόθηκε έμφαση στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου των συναισθημάτων, ώστε να ενισχύεται η ακριβέστερη έκφραση και η καλύτερη κατανόηση του εαυτού και των άλλων.
4. Αυτορρύθμιση και εφαρμογές στην εκπαιδευτική πράξη
Η αυτορρύθμιση παρουσιάστηκε ως η ικανότητα διαχείρισης συναισθημάτων σκέψεων και αντιδράσεων σε δύσκολες καταστάσεις. Εξηγήθηκε ότι, όταν το άτομο ενεργοποιείται έντονα συναισθηματικά, η άμεση αντίδραση μπορεί να προηγηθεί της λογικής επεξεργασίας.Τονίστηκε η σημασία της παύσης ανάμεσα στο ερέθισμα και στην αντίδραση – όχι «ερέθισμα – αντίδραση», αλλά «ερέθισμα – παύση – απάντηση» – ως βασικό εργαλείο για πιο ήρεμη και λειτουργική αντιμετώπιση των δυσκολιών στο σχολείο.
5. Στυλ διαχείρισης συγκρούσεων και ανθρώπινες ανάγκες
Παρουσιάστηκε το μοντέλο Thomas-Kilmann με πέντε βασικά στυλ διαχείρισης συγκρούσεων: αποφυγή, επιβολή, υποχώρηση/προσαρμογή, συμβιβασμός και συνεργασία. Υπογραμμίστηκε ότι δεν υπάρχει ένας μοναδικός σωστός τρόπος, αλλά ότι η επιλογή εξαρτάται από τις συνθήκες, τη σοβαρότητα του ζητήματος και τις ανάγκες των εμπλεκομένων. Η σύνδεση με την πυραμίδα αναγκών του Maslow βοήθησε να φανεί ότι πολλές συγκρούσεις σχετίζονται με ανικανοποίητες ανάγκες, όπως η ασφάλεια, η αποδοχή, ο σεβασμός και το αίσθημα του ανήκειν.
6. Μη Βίαιη Επικοινωνία
Παρουσιάστηκαν τα τέσσερα βασικά στάδια της μη βίαιης επικοινωνίας: παρατήρηση, συναίσθημα, ανάγκη και αίτημα. Τονίστηκε ότι η αποτελεσματική επικοινωνία δεν βασίζεται σε κατηγορίες και επίρριψη ευθυνών, αλλά στη σαφή περιγραφή των γεγονότων, στην ειλικρινή έκφραση συναισθημάτων και στη διατύπωση ξεκάθαρων αναγκών και αιτημάτων. Η προσέγγιση αυτή αναδείχθηκε ως μέσο ενίσχυσης του διαλόγου, της κατανόησης και της ουσιαστικής επίλυσης διαφορών.
7. Προσωπικά όρια και σαφής επικοινωνία
Τα προσωπικά όρια παρουσιάστηκαν ως κανόνες και όρια που βοηθούν το άτομο να ορίζει τι είναι ασφαλές, αποδεκτό και λειτουργικό για το ίδιο. Αναφέρθηκαν διαφορετικές μορφές ορίων – χρονικά, νοητικά, συναισθηματικά, υλικά, εσωτερικά, συνομιλιακά και σωματικά – καθώς και το φάσμα τους: soft, spongy, rigid και flexible boundaries. Ως πιο λειτουργική μορφή αναδείχθηκαν τα ευέλικτα όρια, επειδή επιτρέπουν σαφή έκφραση αναγκών με σεβασμό προς τον εαυτό και προς τους άλλους.
8. Ενδείξεις δυσκολίας στα όρια
Συζητήθηκαν σημάδια που δείχνουν δυσκολία στη θέσπιση ή διατήρηση ορίων, όπως η δυσκολία λήψης αποφάσεων, οι συχνές απολογίες, η ενοχή όταν λέγεται «όχι», η ανάγκη για εξωτερική επιβεβαίωση, η παθητική επιθετικότητα και η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια. Η επικοινωνία με σαφή όρια παρουσιάστηκε ως ο πιο υγιής τρόπος έκφρασης, σε αντίθεση με την παθητική, παθητικά επιθετική ή επιθετική επικοινωνία.Τονίστηκε ότι η σαφής και ήρεμη οριοθέτηση συμβάλλει στη βελτίωση της επικοινωνίας, στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και στην καλύτερη διαχείριση δύσκολων καταστάσεων.
9. Η μεταφορά του «περιφραγμένου κήπου»
Μέσα από τη μεταφορά του προσωπικού «κήπου» αναδείχθηκε ότι τα όρια προστατεύουν τον πυρήνα της ταυτότητας, τις αξίες, τις ανάγκες, τις επιλογές και τις δυνατότητες του ατόμου. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι πέρα από τον «φράχτη» υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν να γίνουν, δεν είναι ακόμη γνωστό πώς γίνονται ή δεν είναι εφικτά στη δεδομένη στιγμή και στις συγκεκριμένες συνθήκες.
Η μεταφορά αυτή βοήθησε να φανεί ότι ο σεβασμός στα προσωπικά όρια συνδέεται άμεσα με την ψυχική ανθεκτικότητα και τις υγιείς σχέσεις.
10. Διαμεσολάβηση συγκρούσεων στο σχολείο
Η τελευταία ενότητα επικεντρώθηκε στη διαμεσολάβηση και παρουσίασε μια σαφή διαδικασία αντιμετώπισης συγκρούσεων με ηρεμία, ουδετερότητα και σεβασμό και προς τις δύο πλευρές. Τονίστηκε η ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης της σύγκρουσης, η παροχή χρόνου για αποκλιμάκωση, η ξεχωριστή ακρόαση κάθε πλευράς και η ουδέτερη αποτύπωση των διαφορετικών οπτικών. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη χρήση ενεργητικής ακρόασης, προσωπικών δηλώσεων (I-statements), στην αναζήτηση κοινών λύσεων και στην καταγραφή συμφωνίας, ώστε να ενισχύονται η υπευθυνότητα και η συνέπεια.
Συμπέρασμα
Συνολικά, το σεμινάριο ανέδειξε ότι η διαχείριση συγκρούσεων στο σχολείο δεν είναι μια μεμονωμένη τεχνική, αλλά συνδέεται με την αυτογνωσία, την ενσυναίσθηση, τη σαφή επικοινωνία, τον σεβασμό στα όρια και την κατανόηση των ανθρώπινων αναγκών. Οι θεματικές που παρουσιάστηκαν προσέφεραν πρακτικά εργαλεία για ένα σχολικό περιβάλλον πιο ασφαλές, συνεργατικό, δημοκρατικό και ανθρώπινο.
Η παρουσίαση είναι διαθέσιμη στον ακόλουθο σύνδεσμο:
